Koleksiyonun temelinde; istek, merak ve zevk duygusuyla doğal ya da insan üretimi çeşitli nesneleri biriktirme, koruma ve saklama eylemi yer alır. Para, pul, çiçek, oyuncak, saat ve kalem biriktirmek bu tutkunun en bilinen örnekleri arasında sayılabilir.

Ancak biriktirme eyleminin zamanla daha büyük bir meraka ve tutkuya dönüşmesi; biriktirilen nesnelerin belirli bir disiplin içinde sınıflandırılması, sıralanması ve kayıt altına alınması, koleksiyon kavramının temelini oluşturur. Bu birikimin zaman içinde başkalarıyla paylaşılması ve sergilenmesi ise koleksiyonculuğu daha kapsamlı bir boyuta taşır. Bu eylemi gerçekleştiren kişi ve kurumlar da koleksiyoner olarak tanımlanır.

Bu tutkunun en üst aşaması ise, birikimi daha geniş kesimlerle paylaşma düşüncesiyle müzeciliğe uzanır. Nitekim bugün ulusal ve uluslararası pek çok müzenin temelinde, tarih boyunca benzer bir süreç yaşanmıştır: Bireysel bir merakla başlayan biriktirme tutkusu, zaman içinde sistematik bir koleksiyona; ardından toplumla paylaşılan ve evrensel bir değer taşıyan müzecilik anlayışına dönüşmüştür. Bir anlamda koleksiyonculuk, bireysellikten evrenselliğe uzanan bir paylaşım yolculuğudur.

Sanat koleksiyonculuğunun geçmişi de dünya uygarlıkları kadar eskiye uzanır; tarihsel süreç içinde farklı ilgi alanlarına bağlı olarak çeşitli koleksiyonculuk dalları gelişmiştir. Dünya kültür tarihindeki ilk koleksiyon ve müzecilik örneklerinden biri ise, 1925 yılında arkeolog Leonard Woolley tarafından keşfedilen ve yaklaşık 2.500 yıl önce bir Babil prensesi tarafından oluşturulduğu belirlenen Babil Müzesi olarak kabul edilir.

Kentteki bu erken dönem müze, Ennigaldi-Nanna tarafından MÖ 530 dolaylarında oluşturulmuş ve Mezopotamya’nın antik eserlerine adanmıştır. Böylece geçmişe ait nesneleri yalnızca biriktirme ve saklama eylemi, zamanla onları sınıflandırma, koruma ve başkalarıyla paylaşma anlayışına dönüşerek müzeciliğin ilk örneklerinden birini ortaya çıkarmıştır. (1)

Romalılar başlangıçta müze sözcüğünü felsefi tartışmaların yapıldığı yer olarak kullanmışlardır. Sonraki dönemlerde Bergama, Antakya, Roma ve Atina’da müzelerin kurulduğu bilinmektedir. (2) 

Roma imparatorları, rakiplerinin şehirlerini yağmalayarak ele geçirdikleri eserlerin en değerli ve seçkin örneklerini ülkelerine götürüyor; bu nesneleri hem kazandıkları zaferleri hem de siyasi otoritelerini göstermek amacıyla büyük ganimetler olarak biriktiriyorlardı.

Bugün İtalyan, Fransız, Alman, Amerikan ve genel anlamda Batı ülkelerindeki pek çok müze, Mısır, Anadolu, Orta Doğu ve Asya uygarlıklarına ait kültürel eserlerden oluşan koleksiyonlarıyla bu tarihsel sürecin izlerini taşımaya devam ediyor. Müze koleksiyonlarında yer alan bu eserler ve kabartmalarla süslenmiş zafer kemerleri, bir anlamda eski emperyal anlayışın ve gücün kalıcı hatırlatıcıları olarak varlığını sürdürüyor. (3)

Tanrıça Muses adına, MÖ 306-285 yılları arasında Mısır’ın bugün İskenderiye olarak bilinen kentinde, saray bahçelerinin ortasına bir museion (müze) inşa edilmiştir. Müzenin çevresinde kütüphane, amfitiyatro, gözlemevi, yemek ve çalışma odalarının yanı sıra botanik ve hayvanat bahçeleri de bulunuyordu.

Hem üniversite ve akademi hem de manastır niteliği taşıyan bu kurumda, Yunanistan ve Doğu ülkelerine ait eski ve yeni sanat eserleri toplanıyor, belgeleniyor ve korunuyordu. Bu yönüyle İskenderiye Museion’u, yalnızca eserlerin bir araya getirildiği bir yapı değil; bilginin üretildiği, korunduğu ve aktarıldığı çok yönlü bir merkezdi. Bu anlamda İskenderiye Museion’u, günümüzdeki müzecilik anlayışının temelini oluşturan önemli yapılardan biri olarak kabul edilmektedir.